Can đảm không có nghĩa là không biết sợ. Nghiên cứu của Muris (2009) cho thấy sợ hãi và lòng can đảm ở trẻ không đơn thuần là hai mặt đối lập của cùng một đặc tính. Vì vậy, thay vì kỳ vọng trẻ “không được sợ”, người lớn có thể giúp trẻ nhận diện cảm xúc và từng bước lựa chọn cách ứng xử phù hợp trước những điều khiến mình lo lắng.

Khi trẻ nói “Con sợ”, thay vì vội đáp “Có gì đâu mà sợ!”, cha mẹ có thể bắt đầu bằng câu hỏi: “Điều gì đang khiến con lo?”. Khi cảm xúc được lắng nghe và gọi tên, trẻ có cơ hội bình tĩnh hơn để nhận diện vấn đề và tìm cách giải quyết.

Cha mẹ có thể giúp con rèn sự can đảm như thế nào?

Bắt đầu từ những thử thách vừa sức. Nếu trẻ ngại phát biểu trước lớp, đừng yêu cầu con phải lập tức đứng trước đông người. Cha mẹ có thể khuyến khích con tập nói trước gia đình, chia sẻ trong nhóm nhỏ, rồi từng bước tiến tới thử thách lớn hơn. Việc được trải nghiệm những áp lực có thể kiểm soát, trong môi trường có người lớn hỗ trợ, góp phần hình thành khả năng thích ứng ở trẻ.

Ghi nhận nỗ lực, không chỉ kết quả. Thay vì chỉ khen “Con giỏi quá!” khi trẻ thành công, hãy chỉ ra điều trẻ đã làm được: “Mẹ biết con rất hồi hộp nhưng con vẫn thử” hoặc “Hôm nay con đã dám hỏi khi chưa hiểu bài.” Những phản hồi cụ thể giúp trẻ nhìn thấy sự tiến bộ và dần tin tưởng hơn vào chính mình. Nghiên cứu ở thanh thiếu niên cũng cho thấy cách cha mẹ tương tác, sự hỗ trợ tính tự chủ và lòng tự trọng có liên hệ với sự phát triển lòng can đảm.

Cho trẻ quyền lựa chọn trong phạm vi an toàn. Thay vì quyết định mọi việc thay con, hãy hỏi: “Con muốn thử cách nào trước?” hoặc “Con cần ba mẹ hỗ trợ điều gì?”. Sự đồng hành không có nghĩa là loại bỏ mọi khó khăn, mà là tạo cho trẻ một “điểm tựa” để tự mình bước tiếp.

Đặc biệt, ba mẹ nên giúp trẻ hiểu rằng can đảm không đồng nghĩa với liều lĩnh hay chịu đựng. Khi cảm thấy không an toàn, bị ép buộc, đe dọa hoặc xâm phạm ranh giới cá nhân, việc nói “không”, rời khỏi tình huống và tìm đến người lớn đáng tin cậy cũng chính là sự can đảm.

Đôi khi, thay vì nói “Con phải mạnh mẽ lên”, điều trẻ cần nghe hơn là: “Con cứ thử từng bước. Nếu khó, ba mẹ luôn ở đây để cùng con tìm cách.”

Nguồn: Tổng hợp 
---------- 
IGC mời Quý Phụ huynh tiếp tục theo dõi chuyên mục "Bảo vệ trẻ em" lúc 19h thứ Tư tuần cuối cùng của tháng với nhiều điều bổ ích.